82 jaar na de bevrijding blijven de Poolse bevrijders onlosmakelijk verbonden met NAC en Breda

De band tussen NAC, Breda en Polen gaat veel verder dan een jaarlijkse herdenking. Afgelopen vrijdag ontving de club een flink aantal Poolse gasten, onder wie staatssecretaris en plaatsvervangend hoofd van de Kanselarij Jakub Stefaniak. In het stadion hingen Poolse vlaggen en veel supporters namen de speciale bevrijdingsvlag mee die in 2024 werd ontworpen ter ere van tachtig jaar bevrijding.

NAC kreeg de dag na de wedstrijd bezoek van Poolse hardlopers die de route van generaal Maczek en de Pantserdivisie van Normandië naar Wilhelmshaven liepen. Onder hen was Piotr Pątko, kleinzoon van Stanisław Pątko, één van de Poolse bevrijders. De lopers mochten een rondje langs het veld maken en bezochten daarna het Maczek Memorial. Zo werd ook via deze bijzondere tocht de herinnering aan de Poolse bevrijders levend gehouden. Stefaniak sprak zijn bewondering uit voor de verschillende eerbetonen. “Het staat symbool voor de waardering van de Nederlanders voor wat de Poolse soldaten hebben gedaan, ruim 80 jaar geleden”, vertelde hij aan BredaNu.

Binnenstad aan Maczek te danken

Voor Gijs Kluft is het eerbetoon belangrijk en vanzelfsprekend. De Poolse bevrijders hebben niet alleen Breda bevrijd, maar ook een belangrijk deel van het historische karakter van de stad behouden. Generaal Stanisław Maczek koos er op 29 oktober 1944 voor om Breda met zijn soldaten te bevrijden, in plaats van de stad plat te bombarderen.

„De NAC-supporter is dermate verweven met de stad Breda, dat we heel trots zijn op de binnenstad en het historische karakter van onze stad”, vertelt Kluft. „De kerken en het stadssilhouet die we vandaag de dag kennen en die mensen soms zelfs op hun been of arm tatoeëren, hebben we mede te danken aan de keuze van Maczek om de stad op deze manier te bevrijden. Daar zijn wij als NAC en Breda de Polen enorm dankbaar voor.”

Van ‘Dzięki’ tot ‘Pamiętamy’

Een van de bekendste eerbetonen vond plaats in 2019, toen Breda 75 jaar bevrijding vierde. Tijdens de wedstrijd tegen FC Emmen ontvouwden supporters op de B-Side een enorm spandoek met het woord ‘Dzięki’, Pools voor ‘dankjewel’. Het doek was ongeveer zestig bij 24 meter groot. De letters waren opgebouwd uit de namen van circa driehonderd gesneuvelde Poolse militairen. Leon Deckers, lid van de Breda Loco’s, verzamelde de namen op begraafplaatsen, zodat de gesneuvelden letterlijk onderdeel werden van het eerbetoon. Ook werd het stadion die avond symbolisch omgedoopt tot het Stanisław Maczek Stadion.

In 2024, bij de herdenking van tachtig jaar bevrijding, volgde een nieuw indrukwekkend eerbetoon. Over de eretribune rolde een doek van maar liefst 106 bij 21 meter, met daarop ‘Pamiętamy’: ‘Opdat wij niet vergeten’. De letters waren gevuld met historische beelden van de Poolse bevrijders. Het project kwam tot stand dankzij Fr0nt76, de Breda Loco’s, andere supporters en vrijwilligers. Initiatiefnemer Thomas, voorzitter van Fr0nt76, werkte maandenlang met de betrokkenen aan het doek, zo vertelde hij aan NOAD Magazine. “Als je het doek dan uiteindelijk ziet hangen op de eretribune, is dat een heel mooi moment. Alles klopte.”