Rat Verlegh leeft voort in nieuwe biografie: ‘Het ging hem echt om de liefde voor de club’

Het was een flinke klus. Zes jaar deden auteurs Tie Schellekens en Kees van Hooijdonk onderzoek naar Rat Verlegh. De twee, die volgens eigen zeggen behoorlijk van elkaar verschillen en ieder een eigen benadering hadden, kwamen uiteindelijk tot een mooi eindproduct: een uitgebreide biografie met talloze verhalen over de meest legendarische NAC-speler aller tijden.

Bij de inloop van de presentatie bewegen Schellekens en Van Hooijdonk zich enthousiast en handenschuddend langs de aanwezigen in De Parel, vlak naast het hoofdgebouw. Hun klus zit erop. ‘Het was een zware bevalling, maar wel heel belangrijk om dit boek te schrijven, aangezien er nog maar weinig bekend was over Rat Verlegh. We zijn er trots op,’ vertelt Schellekens opgewekt. ‘Het NAC Museum vroeg mij tien jaar terug om een verhaal te schrijven over het kampioenschap van NAC in 1921. Verlegh had daar een belangrijke rol in en ik ben toen meer onderzoek naar hem gaan doen.’

Schellekens benaderde historicus en NAC-supporter Kees Van Hooijdonk om hem te helpen met het schrijven van het boek. Van Hooijdonk twijfelde even, maar werd overtuigd door een tripje naar ’s Gravenmoer. ‘Ik reed daarheen omdat Verlegh daar in 1912 zijn carrière als leerling-ambtenaar begon,’ legt van Hooijdonk uit. ’Ik stond voor het oude gemeentehuis en ik keek naar rechts: in een lelijk appartementencomplex zag ik een NAC-vlag hangen. Toen heb ik Tie gebeld en gezegd: oké, we gaan het doen.’

Samen doken de auteurs de archieven in. Ze brachten met hun harde werk een man in beeld die naast een begenadigd voetballer ook als bestuurder, journalist en voetbaldenker van grote betekenis was voor NAC en het Nederlandse voetbal.

De Pelk

Zo’n tien minuten voor het begin van de boekpresentatie zijn er nog weinig lege plekken te vinden in De Parel. Tussen de volle tafels en bekende NAC-gezichten valt, helemaal voorin de zaal, de 90-jarige Adrie Pelkmans op. De oud-NAC’er kijkt samen met oud-ploeggenoot Ati Graaumans naar zwart-witbeelden van NAC op een oude televisie. Pelkmans was een pupil van Verlegh en is één van de aanwezigen die het boek straks in ontvangst mag nemen. Als jonge speler van het tweede van NAC kreeg ‘De Pelk’ van trainer Rat Verlegh zijn kans in het eerste elftal.

‘Op een dinsdagavond riep hij me op de training bij zich,’ vertelt Pelkmans glunderend. ‘We speelden zondag tegen Feyenoord en ik moest van hem Coen Moulijn uitschakelen. “Oh, oké”, zei ik. Mijn ploeggenoot Frans Bouwmeester had dezelfde dribbel als Moulijn, dus ik moest maar met hem gaan trainen.’ Die aanpak bleek te werken voor Pelkmans. Na afloop van de wedstrijd kopte de krant: ‘Pelkmans heeft Moulijn volkomen in bedwang.’

Oud-verdediger Ati Graaumans, die geamuseerd naar Pelkmans’ verhaal luistert, knikt instemmend. ‘Rat Verlegh heb ik helaas niet gekend, de Pelk wel’, zegt hij knikkend naar zijn oud-collega. ‘Hij zei altijd dat ik nooit moest zeuren. Ik moest goed naar hem luisteren, dan zou ik vanzelf een goede voetballer worden. Ik heb een hoop van hem geleerd.’ Pelkmans knikt instemmend.

Verschillende sprekers

Het evenement wordt geopend door Algemeen Directeur Remco Oversier. Hij leerde uit het verhaal van Schellekens en van Hooijdonk dat Verlegh niet alleen een pionier was binnen NAC, maar ook binnen het Nederlandse voetbal. ‘Meneer Verlegh was een man die zijn tijd ver vooruit was. Hij dacht vooruit, hij visualiseerde de wedstrijd. Iets waar Louis van Gaal later bekend mee is geworden, maar waar Rat Verlegh de grondlegger van was.’

Vooral de keuze van Verlegh om zijn invloed bij de Keuzecommissie van de KNVB neer te leggen voor NAC maakte indruk op Oversier. ‘Toen hij zag dat NAC steeds meer een noodlijdende club werd, liet hij al zijn nationale invloed uit handen vallen om NAC te helpen. Geld verdienen of carrière maken was even niet belangrijk. Het ging echt om de liefde voor de club.’

De avond krijgt extra kleur met gastsprekers die worden geïnterviewd door journalist Chris van Nijnatten. Eén van de sprekers was uitgever Vic van de Reijt, die als jonge knaap al met zijn vader op de tribune in de Beatrixstraat zat. Hij herinnert zich de grootsheid van Rat Verlegh door de wedstrijd NAC – SC Enschede op 13 maart 1960, toen een schokgolf door het stadion ging toen werd omgeroepen dat Rat Verlegh de dag ervoor was verongelukt.

Ook enkele NAC-supporters achter Fanzine De Rat kregen het podium. Geïnspireerd door de Engelse supporterscultuur richtten zij samen met een paar anderen het Fanzine op en kozen zij bewust voor de naam van Rat Verlegh, die destijds wat in de vergetelheid was geraakt.

Uitreiking boeken

De presentatie eindigt met de uitreiking van de boeken. Naast een exemplaar voor Adrie Pelkmans, worden er ook exemplaren uitgedeeld aan oud-BN DeStem-journalist Piet Oosthoek, secretaris van het NAC Museum John de Leeuw, RTV Rijnmond-redacteur Sjoerd Bootsma, Telegraaf-coryfee Jan de Deugd en Emile Dopheide, zoon van Bart Dopheide, een volle neef van Rat Verlegh. Alle heren hebben op hun eigen manier meegewerkt aan de invulling van het boek en het beeld van Rat Verlegh.

Vooraf aan de verkoop van de boeken is het slotwoord voor Schellekens en Van Hooijdonk. Zoals gezegd was het volgens de heren een pittige klus om het boek te maken, ook omdat ze naar eigen zeggen totaal verschillende mensen zijn met een eigen benadering. Maar misschien is dat wel juist waarom het zo goed geslaagd is.

‘Daar waar het schuurt, ontstaan de beste prestaties,’ zegt Van Hooijdonk. ‘Misschien is dat wel iets dat Verlegh gezegd zou kunnen hebben.’

Het boek Het gelijk van Rat Verlegh van Tie Schellekens en Kees van Hooijdonk is verkrijgbaar via onder meer Trichis Boeken, de NAC Museum Shop, bol.com, NRC Webwinkel en Bruna voor een prijs van €24,95.